Để đạt được những thành tựu lớn, cần phải có tâm lý đúng đắn và tư duy tích cực. Chuẩn bị tâm lý là điều vô cùng quan trọng đối với một kỳ thủ cờ vua.
Chuẩn bị cho giải đấu
Để thi đấu tốt trong một giải đấu, cần đạt được cảm giác bình tĩnh. Vậy cần làm gì để đạt được sự hài hòa trước khi tham gia một giải cờ vua?
- Thu thập thông tin chi tiết về giải đấu
Cần đọc kỹ điều lệ giải đấu, biết số lượng người tham gia, số vòng thi, hệ thống thi đấu (thi đấu vòng tròn, hệ Thụy Sĩ, v.v.). Tốt nhất là nên đến tham quan địa điểm thi đấu ít nhất một lần. Như đã biết, trong một môi trường không quen thuộc, con người thường cảm thấy không thoải mái. Như Mikhail Botvinnik đã viết, trước khi vào ván đấu, hãy đi bộ khoảng 20 phút. Điều này thực sự giúp bạn bình tĩnh và chuẩn bị tâm lý cho trận đấu.
- Thu thập thông tin chi tiết về đối thủ
Biết về đối thủ của mình sẽ giúp bạn tìm ra cách khắc chế các phương án khai cuộc mà họ sử dụng trong quá trình luyện tập. Hoặc bạn có thể chuẩn bị các tình huống phổ biến/thế trận điển hình mà có thể xảy ra trong các ván đấu với đối thủ của mình. Chơi những gì đã được phân tích sẽ dễ dàng và bình tĩnh hơn nhiều so với việc phải tìm đường đi ngay trên bàn cờ.
Hãy lập danh sách những đối thủ chính trong giải đấu này, thu thập một vài ván đấu của họ. Phân tích cách chơi của đối thủ. Tốt nhất là nên tạo hồ sơ cho mỗi đối thủ để hiểu rõ về họ. Sự không rõ ràng là điều đáng sợ nhất, vì vậy hãy làm cho đối thủ của bạn trở nên rõ ràng và dễ hiểu đối với mình.
- Xác định mục tiêu của giải đấu
Bạn cần đặt ra mục tiêu cho giải đấu này. Mục tiêu có thể được đo lường bằng số điểm hoặc vị trí đạt được.
Điều này sẽ giúp bạn có được một mục tiêu phụ rõ ràng cho mỗi ván đấu. Ví dụ: “Tôi sẽ cố gắng thắng ván này”, “Ở đây hòa là được rồi”, v.v. Tất nhiên, mục tiêu có thể được điều chỉnh trong quá trình thi đấu. Nhưng dù sao đi nữa, bạn cần phải biết mình muốn đạt được điều gì ngay từ ban đầu. Như Emerson đã nói: “Thế giới sẽ nhường đường cho người biết rõ mình đang đi đâu!”
- Chuẩn bị các phương án khai cuộc
Hãy chuẩn bị các khai cuộc từ trước, gần như bất kỳ phương án cũ nào cũng có thể được nâng cấp, hoàn thiện, tinh chỉnh qua thực hành và áp dụng thành công. Luôn cảm thấy thoải mái khi chơi những loại thế trận mà mình quen thuộc.
- Tận hưởng quá trình thi đấu
Trong trường hợp này, nguyên tắc “Những gì thú vị sẽ không đáng sợ” sẽ có tác dụng. Cần phải cố gắng tận hưởng cờ vua, vì suy cho cùng, đó chỉ là một trò chơi.
Khi một người làm gì đó với niềm vui, các yếu tố như căng thẳng, sợ hãi và lo lắng sẽ tự động biến mất. Sự quan tâm thực sự đối với trò chơi mang lại động lực để hoàn thiện bản thân và dẫn đến sự thư giãn về mặt tâm lý.
Vì vậy, để chuẩn bị tâm lý cho giải đấu sắp tới, cần:
- Thu thập thông tin về giải đấu
- Thu thập thông tin về đối thủ
- Xác định mục tiêu của giải đấu
- Chuẩn bị các phương án khai cuộc
- Tận hưởng trò chơi
Cách phản ứng đúng đắn với thất bại
Những ai cho rằng mình phải luôn thắng thường không đạt được những thành công lớn. Tiềm thức của họ tin rằng nếu thất bại, cả thế giới sẽ cười nhạo họ. Nói một cách chính xác hơn, những người này sợ thua cuộc. Và nỗi sợ này ngăn cản họ phát huy hết khả năng của mình.
Trong lịch sử, chỉ có một ngoại lệ rất rõ ràng – Bobby Fischer. Thiên tài cờ vua người Mỹ, người đã sợ thua đến mức từ bỏ danh hiệu vô địch thế giới mà không thi đấu. Nhưng như đã biết, ngoại lệ chỉ làm cho quy tắc trở nên rõ ràng hơn.
Nếu không có hành động nào được thực hiện, thì việc luyện tập cờ vua sẽ trở thành một việc nhàm chán, còn tham gia thi đấu chỉ mang lại nỗi sợ, căng thẳng và gánh nặng khủng khiếp cho hệ thần kinh. Trong khi đó, những chiến thắng sẽ không mang lại sự hài lòng hoàn toàn. Đây là một trong những vấn đề nguy hiểm nhất trong việc trở thành một kỳ thủ cờ vua chuyên nghiệp. Vì điều này, một số lượng lớn người đã từ bỏ việc chơi cờ. Tuy nhiên, điều này không chỉ áp dụng cho cờ vua.
Giai đoạn đầu tiên là cần nhận ra rằng phản ứng với thất bại và sai lầm có hai loại: phá hoại và xây dựng. Cách tiếp cận phá hoại là từ bỏ cuộc đấu, hoặc tìm kiếm lý do và lời bào chữa để giải thích nguyên nhân thất bại và né tránh trách nhiệm. “Tôi thua ván đó vì tình cờ, lẽ ra tôi phải thắng” là một ví dụ điển hình của cách tiếp cận phá hoại của kỳ thủ. Cần tránh điều này. Cần phải chấp nhận thất bại, dù nó có đáng tiếc đến đâu.
Để học cách này, cần áp dụng cách tiếp cận xây dựng đối với phản ứng thất bại. Theo cách tiếp cận này, kỳ thủ:
- Tiếp tục làm việc với bản thân. Đây là điều kiện bắt buộc. Nghĩa là, không nên có ý định từ bỏ luyện tập và thi đấu.
Sau mỗi thất bại, cần phân tích nguyên nhân và cố gắng không mắc lại sai lầm đã có. Đây là yếu tố chính trong việc hoàn thiện bản thân. Nếu không có nó, sai lầm có thể lặp lại, và cùng với đó là những thất bại.
- Chia nhỏ mục tiêu cuối cùng (ví dụ, đạt chuẩn kiện tướng) thành nhiều mục tiêu nhỏ và dần dần đạt được, thay vì cố gắng đạt được ngay lập tức.
Giai đoạn thứ hai là động lực. Những gì được mô tả trong giai đoạn đầu là chiến lược tổng thể, kế hoạch lý thuyết. Bây giờ cần phải học cách truyền cảm hứng cho bản thân để thực hiện kế hoạch này. Các câu nói truyền cảm hứng của những người nổi tiếng, hoặc video, hầu hết các cuốn sách về thành công, tự kỷ ám thị, v.v., đều rất phù hợp.
Ví dụ, những câu sau đây rất phù hợp với chủ đề của chúng ta:
- “Thất bại không phải là thất bại nếu bạn không chấp nhận nó trong tâm trí của mình.” (Bruce Lee)
- “Thất bại chỉ là một cơ hội tuyệt vời để thử lại lần nữa. Và lần này, hãy khôn ngoan hơn.” (Seneca)
- “Thành công là khả năng đánh giá đúng nguyên nhân của thất bại.” (Abraham Lincoln)
- “Tất cả các trận chiến trong cuộc đời đều để dạy chúng ta điều gì đó, kể cả những trận chúng ta thua. Khi bạn trưởng thành, bạn sẽ nhận ra rằng mình đã bảo vệ những ý tưởng sai lầm, tự lừa dối bản thân hoặc đau khổ vì những điều vô nghĩa. Nếu bạn trở thành một chiến binh giỏi, bạn sẽ không tự trách mình vì những sai lầm này, nhưng cũng sẽ không để chúng lặp lại.” (Paulo Coelho)
- “Thử thách lớn nhất của lòng dũng cảm là chịu thất bại mà không gục ngã.” (Robert Ingersoll)
Hãy để những câu nói này không chỉ là những lời hay ho. Cần phải để chúng khắc sâu vào tâm trí bạn và sống theo chúng.
Vì vậy, để học cách phản ứng đúng đắn với thất bại:
- Lập kế hoạch phản ứng xây dựng dựa trên những đặc điểm cá nhân của bạn.
- Tạo ra và khởi động hệ thống động lực riêng của bạn.
- Kiểm soát kết quả cuối cùng. Nếu có vấn đề, hãy hoàn thiện hai điểm đầu tiên.
(Trích từ bài giảng cho sinh viên Năm 3 chuyên sâu cờ vua Trường ĐH TDTT TP.HCM…..Còn tiếp)
